مالکیت طرح های صنعتی

تاریخچه حقوق مالکیت صنعتی

در بعد ملی اولین قانون ایران در خصوص حقوق مالکیت صنعتی "قانون علامت صنعتی و تجارتی" مصوب 1304 می باشد این قانون در 18 ماده تصویب شده بود از نظر مقررات مربوط به ضمانت اجرایی قدرت چندانی نداشته است آیین نامه اجرایی آن هم تدوین نشد اما در قانون "علائم تجاری و اختراعات" و آیین نامه اجرایی آن که در سال 1310 به تصویب رسیده بود درخصوص ضمانت اجرای حقوق مالکیت صنعتی به لحاظ زمان تصویب ناشناخته بودن این حقوق در کشور، از قوانین خوبی بود که درجریان اجرا هم نتایج مطلوبی داشت. در سال 1337 آیین نامه دیگری برای قانون مذکور تهیه و تا اواخر سال 1387 اجرایی بوده است به دنبال آن قانون ثبت اختراعات و طرح های صنعتی و علائم تجاری در سال 1386 تصویب و آیین نامه اجرایی آن در سال 1387 تهیه پس از تصویب اجرایی گردید. قبل از این نیز در سال 1379 قانون حمایت از پدید آورندگان نرم افزار رایانه ای به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است همچنین در سال 1383 قانون حمایت از نشان جغرافیایی و آیین نامه اجرایی آن تصویب و اجرایی گردید.  

اهمیت موضوع حقوق مالکیت صنعتی (انسان در محاصره مالکیت معنوی)

آشنایی با حقوق مالکیت معنوی ضرورت کلیه آحاد جامعه می باشد . اما متاسفانه اکثریت اساتید، دانشجویان ، شرکتها، موسسات ، تولید کنندگان، تجار و غیره با این حقوق آشنایی ندارند. در حالیکه می دانیم آینده هرجامعه را نخبگان آن جامعه می سازند آنها هم در مراکز آموزشی هر کشوری پرورش می یابند سپس در مرکز تولیدی و صنعتی فعال می شوند در واقع این افراد هستند که آینده اقتصاد هر کشور را به دوش خواهند کشید . بنابر این نیاز بسیار ضروریست که این افراد با حقوق مالکیت صنعتی بیشتر آشنا شوند. لذا لازم است برای حمایت و حفظ این حقوق آن را ثبت نمود با ثبت یک اختراع یا علامت یا طرح صنعتی برای مالک آن علاوه برامتیازات مادی برای جامعه نیز مزایایی را به دنبال خواهد داشت آشنایی با دانش حقوق مالکیت صنعتی و موجبات رشد و پیشرفت خواهد شد.

حقوق مالکیت صنعتی مشمول چه افرادی می شود؟ (انسان در محاصره مالکیت معنوی)

همچنان که می دانیم همه آحاد جامعه درگیر مسائل مالکیت معنوی هستند وقتی ما یک کالایی را خریداری می‌نماییم در واقع دو نوع پول بابت آن پرداخت میکنیم ، یکی بابت ارزش و اعتبار ناشی از ثبت اختراع یا طرح صنعتی یا علامت تجاری (برند) دیگر بابت ارزش فیزیکی یک کالا می باشد. پس برای تولید کننده بسیار مهم خواهد بود برای کلیه تولیدات خود ارزش واقعی را لحاظ کند تا از نتیجه سرمایه گذاری خود حداکثر بهره را برده و موجبات سرمایه گذاری در زمینه تحقیق و توسعه فراهم گردد و از طرفی مصرف کننده نباید بابت برندهای گمنام یا کالاهای کپی شده پول بیشتری پرداخت کند. تولید کنندگان : برای تولید کننده گان و سرمایه گذاران خلاقیت و نوآوری و حمایت از محصولات تولیدی امری حیاتی است چون در غیر اینصورت براحتی از گردونه رقابت خارج خواهند شد. زیرا با تکنولوژی سوخته نمی توان در کورس رقابت باقی بمانند . پس با ایجاد و خلق محصولات جدید و چتر حمایت قانونی از تهاجم و سوء استفاده رقبای خارجی و داخلی در امان خواهد ماند . لذا آشنایی با مقوله حقوق مالکیت معنوی برای بنگاه های اقتصادی و محققین و حتی مصرف کنندگان بسیار ضروری می باشد. مصرف کننده : در بازار اصطلاح "مارک دار" وجود دارد که باعث اختلاف قیمت یک کالا با همان کالا می شود. و مصرف کننده در خرید آن میل بیشتری از خود نشان می دهد. در بعد اختراعی هموار ملاحظه می شود که قیمت تمام شده کالاها هر روز کمتر می شود در واقع فرایند تولید آن کالا جدید و اصلاح می گردد یا محصولات با طرح‌های جدید وارد بازار مصرف می گردد و نظر مشتری را بیشتر جلب می کند یا گاهی ما بابت خرید کالایی پول بیشتر از ارزش ظاهری آن پرداخت کنیم مانند محصولات دارویی ، در واقع ما هزینه تحقیق و بررسی آن را پرداخت می نماییم .

انواع حقوق مالکیت صنعتی

مالکیت معنوی را می توان به انواع مختلف تقسیم نمود که جزء دارایی های غیر ملموس می باشد و بخشی از آن مستقیماً از ذهن و مغز انسان تروش پیدا می کند و در آن از ابتکار و خلاقیت اشخاص در مقابل ثالث حمایت و انحصار بهره برداری از نتیجه فکر به صاحب آن در مدت معین داده می شود. علت تقسیم بندی آن یکی برای شناخت بیشتر و دیگر ایجاد مرزبندی به منظور حمایت از ذی نفعان این حقوق بوده است. گاهی یکی محصول می تواند انواع حمایت را شامل گردد. بعنوان مثال برای یک موبایل می تواند چندین گواهی نامه صادر شود مانند گواهی نامه ثبت علامت تجاری ، ثبت اختراع ، ثبت طرح صنعتی نرم افزار ، مدل مصرفی، نشان جغرافیایی و غیره لذا حقوق مالکیت صنعتی شامل اختراع، علامت تجاری، طرح های صنعتی، مدلهای مصرفی ، نشان جغرافیایی، اسرار تجاری، مدارهای یک پارچه و غیره می باشد. اداره کل مالکیت صنعتی فقط علائم تجاری، طرح های صنعتی، اختراعات و نشان جغرافیایی را ثبت و حمایت می نماید که در این بین ثبت علائم تجاری، نشان جغرافیایی و اختراعات به سیستم های بین المللی پیوسته و بصورت یک پارچه امکان ثبت بوجود آمده است که متقاضیان داخلی و خارجی براحتی می توانند آنرا در ایران و سایر کشورها با یک اظهارنامه ثبت نمایند.

انواع تقسیم بندی حقوق مالکیت معنوی

مالکیت معنوی • مالکیت ادبی هنری Ø آثار ادبی – هنری Ø حق نسخه برداری و حقوق جانبی • مالکیت صنعتی Ø نشان جغرافیایی Ø نام تجاری Ø طرح های صنعتی Ø حقوق نرم افزار Ø علائم تجاری Ø مدارهای یک پارچه Ø اسرار تجاری Ø اختراعات Ø مدلهای مصرفی

تقسیم بندی دیگری از مالکیت معنوی

الف : خلاقیتی Ø اختراعات Ø طرح های صنعتی Ø مدلهای مصرفی Ø حقوق نرم افزار Ø مدارهای یک پارچه Ø اسرار تجاری ب : تجاری Ø علائم تجاری Ø نشان جغرافیایی Ø نام تجاری Ø اسرار تجاری

حقوق مالکیت صنعتی در ایران

(اداره کل مالکیت صنعتی چگونه و چه نوع از انواع حقوق مالکیت را حمایت می نماید.) مالکیت صنعتی • ثبت اختراع v ثبت اختراعات در بعد ملی v ثبت اختراعات در بعد بین المللی (PCT) • ثبت طرح های صنعتی • ثبت علائم تجاری v ثبت علائم تجاری در بعد ملی v ثبت علائم تجاری در بعد بین المللی (مادرید) • نشان جغرافیایی v ثبت نشان در بعد ملی v ثبت نشان در بعد بین المللی (لیسبون)
مزایای ثبت حقوق مالکیت صنعتی
1- عامل مهمی برای توسعه پایدار 2- عامل موثر برای جلب سرمایه گذاری خارجی 3- زمینه ساز انتقال تکنولوژی 4- ایجاد انگیزه برای تحقیقات و نوآوری 5- جلوگیری از افشا و باعث پیشرفتهای تکنولوژی و نوآوری 6- جلوگیری از فعالیتهای تکراری موازی کاری 7- پایه گذاری بستر غالب برای یک صنعت پویا و پیشرفته...

2-طرح صنعتی چیست؟

از نظر قانون ثبت اختراعات‌، طرحهاي صنعتي‌و علائم تجاري((( هرگونه تركيب خطوط يا رنگها و هرگونه شكل سه‌بعدي با خطوط‌، رنگها و يا بدون آن‌، به‌گونه‌اي كه تركيب يا شكل يك فرآورده صنعتي يا محصولي از صنايع دستي را تغيير دهد، طرح صنعتي است‌. در يك طرح صنعتي تنها دسترسي به يك نتيجه فني بدون تغيير ظاهري مشمول حمايت از اين قانون نمي‌باشد. ))) ((((ترکیب خطوط یا رنگها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط ، رنگ یا بدون آن بگونه ای که ترکیب یا شکل یک فراورده را از نظر تزیینی و زیباشناختی تغییر داده و باعث جذب مصرف کننده گردد را طرح صنعتی می گویند . در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نسخه فنی بدون تغییر ظاهری مشمول حمایت قانون نمی باشد )))) آیا می دانستید اگر طرح جدیدی برای محصولات تولیدی خود ایجاد کرده اید یا بسته بندی منحصر به فردی ابداع کرده اید قبل از افشا باید آنرا ثبت نمائید؟ هر تغییر در شکل ظاهر یا نوع بسته بندی که باعث زیبا شدن محصول تولیدی شما گردید و باعث جذابیت محصولات شما برای مصرف کننده موجب شود را قبل از افشا، بهتر است ثبت نمایید تا جلو سو استفاده رقبای خارجی و داخلی در بازارهای هدف گرفته شود.با ثبت طرح صنعتی شما می توانید به راحتی جلو و واردات یک محصول که تقلیدی از طرح تولیدی ثبت شده شما است را بگیرید. طرح صنتی دایره وسیعی از محصولات صنعتی، خانگی ، اداری، ورزشی ، صنایع دستی، اسباب بازی ، مبلمان اداری ، لوازم برقی، خودرو و قطعات آن، ابزار های فنی و پزشکی بهداشتی ، اقلام لوکس، تزئینی ، منسوجات ، فرش و لباس ، ظروف آشپزخانه ، مصنوعات پلاستیکی و حتی بسته بندی طیف وسیعی از محصولات را شامل می شود . از اینرو و وفق ماده 20 قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی علائم تجاری مصوب 1386 هرگونه ترکیب خطوط یا رنگها و هرگونه شکل سه بعدی یا خطوط، رنگها و یا بدون آن به گونه ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصول از صنایع دستی را تغییر دهد طرح صنعتی است". در ضمن طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییرشکل ظاهری مشمول حمایت از این قانون نمی شود. شاید یک طراح در طراحی طرح موردنظر به جنبه های مختلف مانند باب میل بازار ، انبار داری ، تعمیر و نگهداری ، حمل و نقل ، تولید سریع و کم هزینه ... را در نظر داشته باشد اما آنچه را این قانون به تعبیری دیگر حقوق طرح صنعتی حمایت می کند فقط شکل و ظاهر آن محصول آنهم از جنبه زیبایی شناسی را شامل می گردد در سایر خصوصیات ،بخصوص ویژگی فنی یا عملکردی آن تحت حمایت این قانون نمی باشد.

3- چرا طرح های صنعتی باید حمایت شوند؟

طرح صنعتی ارزش یک محصول را افزایش می هد. طرح صنعتی باعث می شود یک محصول برای مشتریان جذاب باشد و ممکن است حتی علت منحصر به فرد فروش محصولات گردد. بنابراین کسب حمایت از طرح های صنعتی جزء راهبردهای اصلی کسب و کار برای هر طراح یا تولید کننده باشد. با حمایت از یک طرح صنعتی از طریق ثبت آن در اداره مالکیت صنعتی مالک از حق استفاده انحصاری و جلوگیری از نسخه برداری غیر مجاز یا تقلید توسط اشخاص ثالث برخوردار می شود. این امر ازنظر تجاری کاری مهم است چون توانائی رقابت کسب و کار را بهبود می بخشد و اغلب با خلق یک یا چند طرح جدید باعث افزایش درآمد می گردد . از طرفی ارزش و اعتبار برند در طراحی های آن بنگاه اقتصادی بستگی دارد .

4- ثبت طرح صنعتی چه امتیازی را موجب می گردد؟

- ثبت یک طرح صنعتی به مالک حق انحصاری از نسخه برداری غیر مجاز و تقلید توسط اشخاص ثالث جلوگیری می نماید. - ثبت طرح های صنعتی فعالیت صادقانه تجاری و رقابت عادلانه را تشویق می کند ضمن اینکه به نوبه خود تولید طیف وسیعی از محصولات که از نظر زیبائی شناختی جذاب هستند را ارتقاء خواهد داد. - ثبت یک طرح ارزشمند باعث بازگشت مطلوب سرمایه گذاری شده چرا که مالک طرح باتوجه به اینکه اطمینان از انحصاری بودن محصول خود دارد در ارتقاع کیفیت آن دقت نموده و این امر موجب شناخت محصول و اطمینان بازار و مشتریان شده و در نتیجه درآمد بیشتری را بوجود می آورد. - طرح های صنعتی دارائی تجاری هستند که می توانند ارزش و پرستیژ یک شرکت و محصولات آنرا افزایش دهد، هرچه موفقیت و عرضه یک طرح بیشتر باشد ارزش آن برای شرکت بیشتر خواهد بود. - مالک طرح صنعتی ثبت شده می تواند با واگذاری اجازه بهره برداری از یک طرح به دیگر برای مدت مشخص از امتیازات لازم بهره مند گردد. به عبارتی دیگر طراح با نگاه تجاری می تواند به طور مستقیم یا غیر مستقیم به بازار تولید و تنوع محصولات کمک کند. - ثبت یک طرح صنعتی به شرکت ها این فرصت را می دهد که میزان موفقیت محصولاتشان را در بازار ارزیابی نموده و با اطمینان از بازگشت سرمایه و انحصاری بودن آن نسبت به تولید و عرضه آن اقدام نمایند.